ارتفاع « 1 » به من تسليم كرد و گفت : اين ضيعه‌ها و اين سراى و هر آلت كه در اينجاست ، جمله حقّ و ملك تو است . و من تا آن وقت كه آفات زمانه رو به ايشان كرد و حوادث دهر قصد ايشان نمود ، من در سايهء ايشان با فراغت و رفاهيّت و سعت عيش و فراخى زندگانى مىكردم ، و اكنون هر آنچه دارم بقاياى عطاياى ايشان است . پس ، بعد از وفات او عمرو بن مسعده خراجى گران بر آن ضيعه‌ها نهاد كه ايشان تمليك من نموده بودند ، چنان كه دخل آن به خرج وفا نمىكرد . و من هرگاه كه دلتنگ شوم و بليّتى روى به من آرد و حادثه رو دهد ، به آن خرابه‌ها روم و ساعتى بگريم و لحظه‌اى نوحه كنم و از ايّام گذشته كه به دولت ايشان در شادكامى و كامرانى گذرانيده بودم ، ياد آورم و ايشان را شكر و دعا گويم و روزگار را در بيوفايى و بيثباتى نكوهش كنم و شكايتى و درددلى كه از ناموافقى روزگار داشته باشم با آن آثار و نشانه‌ها [ 66 آ ] بگويم و دل را تسلّى دهم و بازگردم خ . » مأمون را از شنيدن اين حكايت رقّت آمد و بفرمود تا عمرو بن مسعده را حاضر گردانيدند ، و هرچه در آن مدّت بر خراج او زياده نموده بودند امر فرمود تا به او بازدهند و خراج او همان‌قدر كه در زمان برامكه بوده است مقرّر كنند و بعد از اين او را عزيز و مكرّم دارند . مأمون [ چون ] « 2 » اين حكم بفرمود ، پير به هاىهاى بگريست به درددل هر چه تمامتر . مأمون گفت : خ نه [ آخر ] « 3 » با تو احسان و نيكويى كردم ، موجب گريستن چيست ؟ خ پير گفت : خ همچنين است كه امير المؤمنين مىفرمايد . امير المؤمنين از عاطفت و مهربانى هيچ باقى نگذاشت . امّا ، آن نيز از بركت برامكه و بقيّت احسان ايشان بود خ . مأمون گفت : خ بازگرد در امان سلامت و هم بر اين شيوه باش كه وفا مبارك است خ . » « 4 » و از اين حكايت منفعت شكر نعمت و مراعات وفادارى ظاهر مىشود . و در بعضى كتب اين حكايت به نحوى ديگر تقرير شده و در اين مقام اشارتى به كثرت نعمتهاى

--> ( 1 ) . محصول و حاصل زراعت . ( 2 ) . از مر افزوده شد . ( 3 ) . از مر افزوده شد . ( 4 ) . اين حكايت در جوامع الحكايات ، صص 219 تا 222 آمده است و مندرجات آن با روايت روضة الانوار تفاوتهايى دارد . بخشهايى از حكايت كه با متن جوامع الحكايات بيشتر انطباق داشته ، توسّط نويسندهء روضة الانوار پس از نوشتن دربار اوّل ، بعدا حذف شده كه در نسخهء اصل قابل رؤيت است .